Test z krwi może wykryć zmiany poprzedzające raka jajnika

Amerykańscy badacze znaleźli we krwi cząsteczkę RNA, której podwyższony poziom wskazuje na mikroskopijne zmiany poprzedzające rozwój raka jajnika. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Nature Medicine”. Jeśli potwierdzą się w dalszych badaniach, mogą zmienić sposób wykrywania choroby, którą zwykle rozpoznaje się dopiero po rozsianiu nowotworu.

Szukanie ostrzeżenia, a nie guza

Przez dziesięciolecia wysiłki nad wcześniejszym wykrywaniem raka jajnika koncentrowały się na znajdowaniu coraz mniejszych guzów. Zespół z Hoag Family Cancer Institute w Newport Beach w Kalifornii przyjął inne założenie: spróbował uchwycić najwcześniejsze molekularne sygnały, zanim pojawi się nowotwór inwazyjny.

Rak jajnika często zaczyna się od mikroskopijnych zmian w błonie wyścielającej jajowody. Takie zmiany przedrakowe nazywa się surowiczym wewnątrznabłonkowym rakiem jajowodu (STIC). Badacze ustalili, że u kobiet z tym stanem we krwi występuje podwyższony poziom cząsteczki RNA o nazwie Tu-Stroma.

Jak skuteczny był test

Pomiar Tu-Stroma we krwi pozwolił wykryć STIC u 92,3 proc. kobiet, u których zmiany rzeczywiście występowały. Jednocześnie test prawidłowo wskazał 98,2 proc. kobiet zdrowych.

W grupie kobiet z genetycznymi czynnikami ryzyka raka jajnika około 72 proc. wyników dodatnich byłoby trafnych, a wyniki ujemne okazywałyby się prawidłowe niemal w 100 proc. przypadków. Oznacza to, że ujemny wynik dawałby dużą pewność, natomiast co czwarty wynik dodatni mógłby być fałszywym alarmem.

Decyzje o profilaktycznej operacji

Największe nadzieje badacze wiążą z kobietami wysokiego ryzyka. Wiele z nich staje przed trudnym wyborem: czy zdecydować się na profilaktyczne usunięcie jajowodów i jajników. Jak podkreśla współautorka badania, dr Esha Madan, dziś takie decyzje opierają się głównie na ryzyku dziedzicznym, bez wiedzy, czy zmiany przedrakowe faktycznie już istnieją.

– Nasze odkrycie mogłoby w przyszłości dostarczyć tej brakującej informacji biologicznej – powiedziała Madan.

Co to oznacza dla Polski

Na razie to wyniki badawcze, a nie dostępne badanie diagnostyczne. Test musiałby przejść kolejne etapy weryfikacji, zanim trafiłby do praktyki klinicznej, a w Unii Europejskiej także procedury oceny i rejestracji wyrobów diagnostycznych. Nie należy więc spodziewać się jego szybkiego pojawienia się w polskich gabinetach.

Temat jest jednak istotny także u nas. Kobiety, u których w rodzinie występował rak jajnika lub piersi albo które mają wykryte mutacje genetyczne zwiększające ryzyko, powinny pozostawać pod opieką poradni genetycznej i ginekologa. To oni pomagają w podejmowaniu decyzji o dalszej profilaktyce. Do czasu pojawienia się nowych narzędzi obowiązują dotychczasowe zalecenia, a niepokojących objawów nie warto odkładać na później.

Źródło: The Guardian – „Molecular signal in blood helps detect early risk for ovarian cancer, study finds”